Bebeklerde aniden başlayan yoğun ishal ve kusma, kısa sürede ciddi sıvı kaybına dönüşebilir. Bu tablonun önemli nedenlerinden biri olan rota virüsü, oldukça kolay bulaşır. Rota virüsü aşısı, bebeği yalnızca enfeksiyondan değil; ağır ishal, susuzluk ve hastaneye yatış riskinden de korumayı amaçlar. Ancak bu aşının diğer çocukluk çağı aşılarından önemli bir farkı vardır: Uygulanabileceği yaş aralığı …
Bebeklerde aniden başlayan yoğun ishal ve kusma, kısa sürede ciddi sıvı kaybına dönüşebilir. Bu tablonun önemli nedenlerinden biri olan rota virüsü, oldukça kolay bulaşır. Rota virüsü aşısı, bebeği yalnızca enfeksiyondan değil; ağır ishal, susuzluk ve hastaneye yatış riskinden de korumayı amaçlar. Ancak bu aşının diğer çocukluk çağı aşılarından önemli bir farkı vardır: Uygulanabileceği yaş aralığı sınırlıdır. Bu nedenle ailelerin aşı hakkında doğumdan sonraki ilk aylarda çocuk doktoru tarafından bilgi alıp aşı takvimine uymaları gerekir.
Rota Virüsü Aşısı Nedir ve Neden Yapılır?
Rota virüsü aşısı, bebeklerde şiddetli ishal ve kusmaya neden olabilen rotavirüse karşı bağışıklık oluşturmak amacıyla geliştirilmiş canlı, zayıflatılmış bir aşıdır. İğneyle değil, bebeğin ağzına damla şeklinde uygulanır.
Aşı, rotavirüs enfeksiyonunun hiçbir zaman görülmeyeceğini anlamına gelmez. Temel amacı hastalığın ağır geçirilmesini, ciddi sıvı kaybını ve hastaneye yatış ihtimalini azaltmaktır. Aşılama programlarının uygulandığı ülkelerde ağır rotavirüs hastalığı ve hastaneye yatış oranlarında belirgin azalma görülmektedir.
Rota Virüsü Aşısı Ne Zaman Uygulanır ve Kaç Doz Yapılır?
Rota virüsü aşısının doz sayısı kullanılan aşıya göre değişir. Genel uygulama şöyledir:
- İki dozluk aşılar genellikle 2. ve 4. aylarda uygulanır.
- Üç dozluk aşılar genellikle 2, 4 ve 6. aylarda uygulanır.
- İlk doz 6. haftadan sonra yapılmalı ve bebek 15 haftalık olmadan başlanmalıdır.
- Tüm dozlar bebek 8 aylık olmadan tamamlanmalıdır.
Dozlar arasında en az dört hafta bulunması gerekir. Aşıya hangi ürünle başlandıysa programın mümkünse aynı ürünle tamamlanması tercih edilir. Bebeğin doğum haftası, sağlık durumu ve daha önce yapılan aşıları değerlendirilerek kişiye özel takvim çocuk doktoru tarafından oluşturulmalıdır.
Rota Virüsü Aşısı Nasıl Uygulanır?
Aşı, sağlık uzmanı tarafından bebeğin yanağının iç kısmına doğru yavaşça damlatılır. Enjeksiyon yapılmadığı için iğne ağrısı veya enjeksiyon bölgesinde şişlik oluşmaz. Bebek aşıdan sonra normal şekilde emzirilebilir veya beslenebilir.
Rota virüsü aşısı, uygun görüldüğünde bebeğin rutin çocukluk çağı aşılarıyla aynı gün uygulanabilir.
Rota Virüsü Aşısı Ne Kadar Korur?
Rota virüsü aşısı özellikle ağır hastalığa karşı güçlü koruma sağlar. Koruyuculuk oranı kullanılan aşıya, dozların tamamlanmasına ve bölgesel koşullara göre değişebilir. Güncel veriler, aşının ilk yaşta ağır rotavirüs hastalığı ve hastaneye yatışa karşı yüzde 85–98 düzeyinde koruma sağlandığını göstermektedir.
Aşı yalnızca rotavirüse karşı etkilidir. Norovirüs, bakteriyel bağırsak enfeksiyonları veya beslenmeye bağlı ishal gibi diğer nedenleri önlemez. Bu nedenle aşılı bir bebekte de ishal görülebilir.
Rota Virüsü Aşısı Kimlere Yapılmaz?
Daha önce rota virüsü aşısına karşı ciddi alerjik reaksiyon gelişen, ağır kombine bağışıklık yetmezliği bulunan veya daha önce invajinasyon olarak adlandırılan bağırsak düğümlenmesi geçiren bebeklere aşı uygulanmaz.
Orta ya da ağır derecede hastalığı, yüksek ateşi, yoğun ishali veya kusması bulunan bebeklerde uygulama iyileşme sonrasına ertelenebilir. Hafif nezle çoğu zaman aşıya engel değildir; ancak son karar bebeği değerlendiren çocuk doktoru tarafından verilmelidir.
Rota Virüsü Aşısının Yan Etkileri Nelerdir?
- Aralıklarla gelen şiddetli ağlama ve bacakları karına çekme
- Tekrarlayan veya şiddetlenen kusma
- Kanlı ya da kırmızı-jölemsi dışkı
- Karında şişlik, belirgin halsizlik veya beslenmeyi reddetme
Bu risk oldukça düşük olmakla birlikte belirtilerin erken fark edilmesi önemlidir.
Rota Virüsü Aşısı Öncesi Nelere Bakılır?
Bebeğin yalnızca yaşı değil; doğum haftası, bağışıklık sistemi, bağırsak hastalığı öyküsü ve önceki aşıları da değerlendirilmelidir. İzmir’de rota virüsü aşısı yaptırmayı düşünen ailelerin, ilk doz için yaş sınırı geçmeden izmir çocuk doktoruna başvurması ve bilgi alması gereklidir.
Uzm. Dr. Ümran Özmen tarafından gerçekleştirilecek detaylı muayenede bebeğe uygun aşı takvimi planlanabilir ve ailelerin aşı sonrası izlemesi gereken belirtiler açıklanır.
Sonuç
Rota virüsü aşısı, bebekleri ciddi ishal, sıvı kaybı ve hastaneye yatışla sonuçlanabilen ağır enfeksiyonlardan korumaya yarar. Aşının ağızdan uygulanması kolay olsa da ilk ve son doz için belirlenmiş yaş sınırları vardır. Bu nedenle bebeğiniz henüz ilk aylardaysa aşı kararını ertelemeden çocuk doktorunuzla görüşmeniz, doğru ürünün ve doz takviminin zamanında planlanması gerekmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Prematüre Bebeklere Rota Virüsü Aşısı Yapılabilir Mi?
Klinik durumu uygun olan prematüre bebeklere aşı, düzeltilmiş yaşa göre değil doğumdan itibaren hesaplanan takvim yaşına göre uygulanabilir. Karar çocuk doktoruna aittir.
Rota Virüsü Geçiren Bebeğe Aşı Yapılır Mı?
Evet. Geçirilen enfeksiyon sonraki enfeksiyonlara karşı tam koruma sağlamayabilir. Bebek uygun yaş aralığındaysa aşı programına başlanabilir veya eksik dozlar tamamlanabilir.
Aşıdan Önce Veya Sonra Bebek Emzirilebilir Mi?
Evet. Rota virüsü aşısı öncesinde ve sonrasında bebeğin emzirilmesine veya normal beslenmesine devam edilebilir.
Bebek Aşıyı Tükürürse Yeniden Doz Verilir Mi?
Dozun ne kadarının çıktığına göre sağlık uzmanı aynı ziyarette ek uygulama gerekip gerekmediğine karar verir. Ailelerin evde yeniden doz vermesi kesinlikle uygun değildir.
Evde Bağışıklığı Baskılanmış Biri Varsa Aşı Yapılabilir Mi?
Çoğunlukla yapılabilir; ancak aşı virüsü bir süre dışkıyla atılabileceğinden bez değişimi sonrasında eller dikkatle yıkanmalıdır. İleri derecede bağışıklık baskılanması varsa çocuk doktoruna bilgi verilmelidir.
Rota Virüsü Aşısı Diğer Aşılarla Aynı Gün Yapılabilir Mi?
Evet. Çocuk doktorunun uygun görmesi hâlinde rutin bebeklik çağı aşılarıyla aynı gün uygulanabilir; ayrıca bekleme süresi gerekmez.
Bu yazı bilgilendirme amaçlı olup tanı ve tedavi için değildir. Tanı ve tedavi için uzman hekime başvurunuz.
