Çocuklarda alerji belirtileri, bazen basit bir burun akıntısı gibi başlayabilir; bazen de cilt döküntüsü, öksürük, hırıltı, göz kaşıntısı, karın ağrısı veya dudak-göz çevresinde şişlik gibi farklı bulgularla kendini gösterebilir. Alerji, çocuğun bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan bir maddeye karşı aşırı tepki vermesiyle ortaya çıkar.
Çocuklarda alerji belirtileri, bazen basit bir burun akıntısı gibi başlayabilir; bazen de cilt döküntüsü, öksürük, hırıltı, göz kaşıntısı, karın ağrısı veya dudak-göz çevresinde şişlik gibi farklı bulgularla kendini gösterebilir. Alerji, çocuğun bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan bir maddeye karşı aşırı tepki vermesiyle ortaya çıkar.
Çocuklarda alerji, bağışıklık sisteminin polen, ev tozu akarı, hayvan tüyü, küf, bazı besinler, ilaçlar veya böcek sokmaları gibi maddelere karşı normalden fazla reaksiyon göstermesidir. Bu reaksiyon burunda, gözde, ciltte, akciğerlerde veya sindirim sisteminde belirti verebilir.
Alerji her çocukta aynı şekilde görülmez. Bazı çocuklarda mevsimsel burun akıntısı ön plandayken, bazı çocuklarda egzama, ürtiker, hırıltı veya besin sonrası karın şikâyetleri daha belirgin olabilir.
Alerji belirtileri etkilenen organa göre değişir. Aynı çocukta birden fazla sistem etkilenebilir. Belirtilerin tekrarlayıcı olması, belirli ortam veya gıdalarla artması alerji açısından dikkat çekicidir.
Sık görülen belirtiler şunlardır:
Belirtilerin ne zaman, nerede ve neyle ortaya çıktığının not edilmesi tanı sürecini kolaylaştırır.
Besin alerjisi, belirli bir gıdanın tüketilmesinden sonra cilt, solunum veya sindirim sistemi belirtileriyle ortaya çıkabilir. Süt, yumurta, fıstık, kuruyemişler, buğday, soya, balık ve deniz ürünleri çocuklarda sık araştırılan besin alerjenleri arasındadır.
Besin alerjisinde görülebilecek belirtiler:
Besin alerjisi şüphesinde gıda kesme veya diyet düzenleme kararı doktor değerlendirmesiyle yapılmalıdır.
Alerjik rinit, burun iç yüzeyinin alerjenlere verdiği tepki sonucu ortaya çıkar. Çocuklarda özellikle mevsim geçişlerinde, polen dönemlerinde veya ev tozu akarı maruziyetinde belirginleşebilir.
Alerjik rinit belirtileri:
Uzun süren burun tıkanıklığı çocuğun uyku kalitesini, okul başarısını ve günlük enerjisini etkileyebilir.
Alerji bazı çocuklarda solunum yollarını etkileyerek öksürük, hırıltı ve nefes darlığına neden olabilir. Özellikle gece artan öksürük, koşunca öksürme, soğuk havada hırıltı veya sık tekrarlayan bronşit benzeri ataklar alerjik zemin açısından değerlendirilmelidir.
Dikkat edilmesi gereken bulgular:
Bu belirtiler varsa çocuk doktoru değerlendirmesi geciktirilmemelidir.
Cilt alerjileri çocuklarda kaşıntı, kızarıklık, kuruluk, kabarıklık veya döküntü şeklinde görülebilir. Ürtiker yani kurdeşen, aniden ortaya çıkan kaşıntılı kabarıklıklarla seyreder. Egzama ise daha çok kuru, hassas ve kaşıntılı cilt alanlarıyla dikkat çeker.
Cilt alerjisini artırabilen faktörler:
Ciltte akıntı, yara, enfeksiyon görünümü veya yaygın şişlik varsa doktor kontrolü gerekir.
Alerji testi her çocukta ilk adım değildir. Öncelikle çocuğun şikâyetleri, belirtilerin tekrarlama düzeni, tetikleyiciler, aile öyküsü ve muayene bulguları değerlendirilir. Gerekli görülürse kan testi, deri testi veya ileri alerji değerlendirmeleri planlanabilir.
Alerji testi şu durumlarda gündeme gelebilir:
Test sonucu tek başına tanı koydurmaz; mutlaka klinik bulgularla birlikte yorumlanmalıdır.
Bazı alerjik reaksiyonlar hızlı ilerleyebilir ve acil müdahale gerektirebilir. Anafilaksi adı verilen ciddi alerjik reaksiyonlarda birden fazla sistem etkilenebilir.
Acil değerlendirme gerektiren belirtiler:
Bu belirtiler varsa zaman kaybetmeden acil sağlık desteği alınmalıdır.
Çocuklarda alerji belirtileri için ilk değerlendirme çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı tarafından yapılmalıdır. Uzm. Dr. Ümran Özmen, çocuğun belirtilerini, büyüme gelişimini, beslenmesini, solunum bulgularını ve aile öyküsünü birlikte değerlendirerek gerekli durumlarda alerji testleri veya ilgili uzman yönlendirmesi planlar.
Çocuklarda alerji belirtileri yalnızca burun akıntısı veya cilt döküntüsüyle sınırlı değildir; solunum, sindirim ve cilt bulguları birlikte görülebilir. Belirtilerin tekrarlaması, belirli gıda veya ortamlarla artması, gece öksürüğü, hırıltı, kurdeşen veya şişlik gibi bulgular dikkatle değerlendirilmelidir. Uzm. Dr. Ümran Özmen, çocuklarda alerji şüphesinde doğru tanı, güvenli takip, gereksiz diyetlerden kaçınma ve gerektiğinde hızlı müdahale planı ile ailelere bilimsel ve güvenilir bir yaklaşım sunar.
Alerji genellikle ateş yapmaz. Ateş varsa enfeksiyon gibi başka nedenler de düşünülmeli ve çocuk doktoru değerlendirmesi yapılmalıdır.
Evet. Şeffaf burun akıntısı, hapşırık, burun kaşıntısı ve göz sulanması tekrarlıyorsa alerjik rinit açısından değerlendirme gerekir.
Çoğu alerjik cilt döküntüsü kaşıntılıdır. Kurdeşen şeklinde kabarıklık, kızarıklık veya egzama benzeri kuruluk görülebilir.
Alerji testi yaşa, şikâyete ve klinik duruma göre planlanır. Her çocukta aynı yaşta veya aynı test gerekli değildir.
Bazı çocuklarda özellikle süt ve yumurta gibi besin alerjileri zamanla azalabilir. Polen, ev tozu veya hayvan alerjileri ise kişiye göre farklı seyredebilir.
